< powrót
FRYDMAN
 


Widok od ogrodu (wsch.)

Baszta alkierzowa

Wykusz narożny
 
 
 
 

 

HISTORIA...
        We wsi stoi jeden z nielicznych w Polsce przykładów kasztelu. Wiele podobnych dworów spotkać można na obszarze dawnych Górnych Węgier, czyli dzisiejszej Słowacji. Taka, a nie inna forma dworu ma swoje uzasadnienie w historii: od czasów Średniowiecza do zaborów okolice Frydmana (np. Niedzica) należały właśnie do Górnych Węgier, jako tzw. Zamagurze Spiskie. Do Polski te tereny należą dopiero od 1918 roku.
        Spisz zamagurski był w XVI wieku we władaniu rodu Horwathów z Paloczy. Gyorgi Horvath przebudował zamek w Niedzicy, a także postawił dwa kasztele (we Frydmanie i Łapszach Niżnych), strzegące jego posiadłości. Do dzisiejszych czasów zachował się tylko pierwszy z kaszteli. Dwór w Łapszach został zniszczony w czasie ostatniej wojny.
        Dwór we Frydmanie powstał w 1585 roku. Był po Horwathach własnością kolejnych rodów, władających Zamagurzem. Na początku XX wieku przeszedł w ręce chłopa, który dokonał dewastacyjnej przebudowy, likwidując m.in. wspaniałą attykę. Po ostatniej wojnie z dworem działy się dziwne rzeczy. Jego parter wykorzystywany był jako szkoła, na piętrze nadal mogli mieszkać właściciele. Obecnie dwór nadal stanowi własność prywatną, właściciel jest zdecydowanie przeciwny próbom jego zwiedzania. Trzeba jednak przyznać, że w miarę dostępnych środków dba o dwór. Remontował niedawno dach, rynny. Regularnie odnawia tynk na ścianach. Państwo nie wspomaga go w żaden sposób.

POŁOŻENIE...
    Tuż obok centrum wsi, przy jednej z ulic, po stronie zachodniej.

OPIS...
        Główna bryła kasztelu ma plan prostokąta. Od strony południowej dostawione są dwie kwadratowe wieże alkierzowe, a od strony północnej (wejściowej) niewielki ryzalit i dwa malutkie wykusze na poziomie piętra. Całość wieńczy dach czterospadowy, który zastąpił renesansową attykę. Budynek jest otynkowany.
        Destrukcyjna przebudowa pozbawiła dwór wielu cech typowych dla renesansowej rezydencji. Zachowały się jedynie sklepienia kolebkowe na parterze i w piwnicach oraz kilka portali. Kilka pomieszczeń na parterze posiada szczególnie grube mury - być może pełniły funkcje skarbczyka.

OTOCZENIE...
      Dwór jest częścią chłopskiego gospodarstwa rolnego. Właściciel nie zgadza się na odwiedziny i całość otoczył wysokim płotem. Obiekt można oglądać tylko z ulicy, widać go zresztą dość dobrze już z centrum wsi.